Khi những cánh hoa đào, hoa mận bung nở trên các triền núi, cũng là lúc Tết vùng cao Tây Bắc gõ cửa từng bản làng. Khác với không khí phố thị, Tết ở vùng cao mang một vẻ đẹp rất riêng: mộc mạc, ấm áp và đậm bản sắc của cộng đồng các dân tộc thiểu số. Đây là dịp để mỗi tộc người gìn giữ những phong tục cổ truyền, đồng thời cũng là thời điểm lý tưởng để du khách phương xa lên đường khám phá. Bài viết dưới đây của Đặc Sản Sapa sẽ giới thiệu những nét văn hóa đặc sắc, các điểm đến hấp dẫn và kinh nghiệm hữu ích cho chuyến đi.
Lý do nên du lịch vào dịp Tết vùng cao Tây Bắc
Nhiều người chọn du lịch Tây Bắc dịp Tết bởi đây là quãng thời gian thiên nhiên và văn hóa nơi đây đẹp nhất trong năm. Tiết trời se lạnh, sương giăng khắp lối, các cung đường lại rực rỡ sắc hoa đào, hoa mận, hoa cải khiến khung cảnh trở nên nên thơ như tranh vẽ.
Không chỉ có cảnh sắc, điều níu chân du khách còn là không khí đón năm mới rộn ràng của bà con dân tộc. Bạn sẽ được hòa mình vào các phiên chợ vùng cao ngày giáp Tết, ngắm những bộ trang phục thổ cẩm sặc sỡ và thưởng thức ẩm thực đặc trưng như bánh chưng đen, xôi ngũ sắc, thịt trâu gác bếp hay rượu ngô men lá. Chính sự chân chất, hiếu khách của người dân đã biến mỗi chuyến du lịch Tây Bắc dịp Tết thành trải nghiệm khó quên, giúp du khách hiểu hơn về chiều sâu văn hóa Tây Bắc.
Những hoạt động độc đáo trong ngày Tết vùng cao Tây Bắc
Mỗi dân tộc lại có một cách đón năm mới riêng, tạo nên bức tranh phong tục đón tết vùng cao vô cùng đa dạng. Dưới đây là những nghi lễ, tập tục tiêu biểu mà bạn có thể bắt gặp khi ghé thăm các bản làng.
Lễ nhảy múa của người Dao
Người Dao đón xuân bằng Tết Nhảy – nghi lễ được chuẩn bị trước cả tháng. Vào dịp đầu năm, các gia đình quây quần tại nhà trưởng tộc để cúng tổ tiên, sau đó thanh niên trong bản bắt đầu những điệu nhảy theo sự dẫn dắt của thầy cả. Có tới hàng chục điệu múa khác nhau, mô phỏng cảnh lao động thường ngày, được thực hiện trong tiếng trống, tiếng khèn rộn rã. Đây vừa là cách tạ ơn tổ tiên, cầu mưa thuận gió hòa, vừa giúp rèn luyện sức khỏe cho một năm mới.
Mừng tiền của người Nùng
Trong phong tục đón tết vùng cao, tục mừng tiền của người Nùng mang ý nghĩa sẻ chia và chúc phúc. Vào dịp Tết, người lớn sẽ mừng tiền cho các thành viên trong gia đình cũng như trẻ nhỏ của hàng xóm, họ hàng, bạn bè. Bọn trẻ thường mang theo ống heo để nhận những đồng tiền mừng, tạo nên không khí ấm áp, rộn ràng khắp bản. Đằng sau tục lệ này là lời cầu chúc một năm mới nhiều niềm vui và tài lộc cho người nhận.
Chuẩn bị mâm cỗ cúng tổ tiên của người Tày
Với người Tày, mâm cỗ cúng tổ tiên là phần không thể thiếu trong ngày Tết. Từ khoảng 27, 28 tháng Chạp, các gia đình đã mổ lợn, gói bánh chưng, lau dọn và chỉnh trang bàn thờ. Một nét độc đáo là họ buộc bốn cây mía vào bốn góc chân bàn thờ, với quan niệm để tổ tiên chống gậy về ăn Tết cùng con cháu. Mâm cỗ thường thịnh soạn với bánh chưng, bánh giày, thịt lợn, cá nướng cùng các loại bánh khảo, chè lam đãi khách.
Lễ gội đầu của người Thái trắng
Người Thái trắng, tiêu biểu là ở Sơn La, có tục gội đầu vào chiều ngày cuối năm. Từ già đến trẻ đều rủ nhau ra bờ sông, bờ suối để thực hiện nghi lễ đặc biệt này. Họ dùng nước gạo ngâm chua nhẹ, đôi khi thêm bồ kết, lá hương nhu, xối từ từ lên tóc với mong muốn gột rửa hết những điều xui xẻo, vất vả của năm cũ. Nghi lễ khép lại trong không khí vui tươi, có nơi còn tổ chức đua thuyền để chào đón năm mới tinh khôi.
Vỗ mông của người H’Mông
Nhắc đến tết của người H’Mông, không thể bỏ qua tục vỗ mông độc đáo diễn ra trong các hội xuân đầu năm. Đây là dịp trai gái trong bản gặp gỡ, giao duyên. Khi chàng trai ưng ý một cô gái, anh sẽ tiến lại vỗ nhẹ vào mông cô; nếu cô gái đồng ý, cô sẽ vỗ đáp lại. Theo tục lệ, hai người vỗ đủ chín lần trước sự chứng kiến của mọi người thì coi như đã thành đôi. Ngoài ra, tết của người H’Mông còn có nhiều kiêng kỵ thú vị như kiêng tiêu tiền hay thổi lửa trong mấy ngày đầu năm.
Top 10 địa điểm du lịch mùa Tết vùng cao Tây Bắc đẹp nhất
Nếu đang phân vân chọn điểm đến, dưới đây là những địa điểm du lịch Tây Bắc dịp Tết được yêu thích nhất, trải dài khắp các tỉnh vùng cao phía Bắc.
Sapa – Lào Cai
Thị trấn mờ sương luôn đứng đầu danh sách nhờ khí hậu lạnh đặc trưng và sắc hoa đào, hoa mận nở rộ. Dịp Tết, du khách có thể ghé bản Cát Cát, chinh phục Fansipan hay hòa vào phiên chợ vùng cao rực rỡ sắc màu.
Mộc Châu – Sơn La
Cao nguyên Mộc Châu vào xuân khoác lên mình tấm áo trắng muốt của hoa mận, điểm xuyết sắc hồng hoa đào và vàng tươi hoa cải. Đây là nơi lý tưởng để ngắm hoa, thăm đồi chè và trải nghiệm Tết của đồng bào Mông.
Tà Xùa – Sơn La
Được mệnh danh “thiên đường săn mây”, Tà Xùa hút khách bởi biển mây bồng bềnh và sống lưng khủng long huyền thoại. Buổi sáng sớm ngày xuân, cả vùng núi chìm trong mây trắng tạo nên khung cảnh mê hoặc.
Mai Châu – Hòa Bình
Thung lũng Mai Châu bình yên với những nếp nhà sàn của người Thái, ruộng đồng xanh mướt và các bản như bản Lác. Không khí thanh bình nơi đây rất hợp cho những ai muốn tận hưởng một cái Tết nhẹ nhàng, thư thái.
Mù Cang Chải – Yên Bái
Ngoài ruộng bậc thang trứ danh, Mù Cang Chải dịp giáp Tết còn nổi bật với hoa tớ dày (đào rừng) nhuộm hồng khắp các triền đồi. Đây cũng là nơi đồng bào Mông đón Tết cổ truyền đậm bản sắc.
Y Tý – Lào Cai
Y Tý là điểm săn mây đẹp bậc nhất Tây Bắc, nơi cư trú của người Hà Nhì với những ngôi nhà trình tường độc đáo. Mùa đông, nơi đây thi thoảng còn xuất hiện băng giá, tạo nên cảnh sắc kỳ ảo.
Điện Biên
Vùng đất lịch sử Điện Biên dịp đầu năm khoe sắc hoa ban, hoa đào bên các di tích và cánh đồng Mường Thanh trù phú. Đây cũng là nơi lưu giữ đậm nét văn hóa của đồng bào Thái.
Mẫu Sơn – Lạng Sơn
Nằm ở vùng cao phía Bắc, đỉnh Mẫu Sơn quanh năm mây phủ, mùa đông có thể xuất hiện băng tuyết. Nơi đây nổi tiếng với rượu Mẫu Sơn, đào chuông và những bản làng của người Dao.
Bắc Hà – Lào Cai
“Cao nguyên trắng” Bắc Hà rực rỡ sắc hoa mận vào xuân, cùng phiên chợ Bắc Hà nổi tiếng và dinh thự Hoàng A Tưởng cổ kính. Du khách còn có thể xem đua ngựa và thưởng thức rượu ngô đặc sản.
Đồng Văn – Hà Giang
Cao nguyên đá Đồng Văn với phố cổ trăm tuổi, đèo Mã Pí Lèng hùng vĩ và sắc hoa đào, hoa mận, hoa cải là điểm đến mở rộng lý tưởng khi khám phá Tết vùng cao. Chợ phiên ngày xuân nơi đây cũng vô cùng nhộn nhịp.
Kinh nghiệm du lịch mùa Tết vùng cao Tây Bắc
Đi chơi Tết ở vùng cao rất thú vị, nhưng cũng cần chuẩn bị kỹ để hành trình suôn sẻ. Dưới đây là những kinh nghiệm du lịch Sapa và các vùng bên Tây Bắc của bạn.
Phương tiện di chuyển lên vùng núi Tây Bắc
Tùy điểm đến, bạn có thể chọn xe khách giường nằm, limousine hoặc tàu hỏa (tuyến Hà Nội – Lào Cai cho Sapa, Bắc Hà, Y Tý). Với Mộc Châu, Mai Châu thì đi theo quốc lộ 6, còn Điện Biên có cả đường bay thẳng. Nhiều bạn trẻ ưa phượt bằng xe máy hoặc tự lái ô tô để chủ động ngắm cảnh. Lưu ý dịp Tết một số nhà xe nghỉ hoặc tăng giá, đường đèo lại nhiều sương mù, băng giá, nên hãy đặt vé sớm và kiểm tra phương tiện cẩn thận.
Hành lý cần chuẩn bị khi du lịch tự túc mùa Tết
Vì thời tiết vùng cao rất lạnh, đôi khi có băng tuyết, bạn nên ưu tiên áo khoác dày, khăn, mũ len, găng tay và giày trekking chống trơn. Đừng quên kem chống nắng, áo mưa mỏng, thuốc cá nhân và sạc dự phòng. Đặc biệt, hãy mang theo đủ tiền mặt vì cây ATM ở bản làng khá hiếm, đồng thời chuẩn bị ít bao lì xì để hòa vào không khí mừng tuổi đầu năm. Khi muốn chụp ảnh cùng người dân, bạn nên xin phép trước để thể hiện sự tôn trọng.
Chi phí dự kiến du lịch tự túc mùa Tết vùng cao Tây Bắc
Chi phí phụ thuộc vào điểm đến, phương tiện và mức dịch vụ. Với kiểu đi tiết kiệm (ở homestay, ăn uống bình dân, tự thuê xe), bạn có thể dự trù khoảng 2 đến 4 triệu đồng mỗi người cho hành trình 2-3 ngày, đã gồm vé xe khứ hồi. Tuy nhiên, dịp Tết giá phòng và vé xe thường nhích lên, nên hãy đặt trước và trừ hao ngân sách để tránh phát sinh ngoài dự kiến.
Câu hỏi thường gặp về Tết truyền thống ở vùng cao Tây Bắc
1. Tết cổ truyền vùng cao Tây Bắc diễn ra khi nào?
Phần lớn các dân tộc đón Tết Nguyên đán cùng thời điểm với người Kinh. Tuy nhiên, một số cộng đồng như người H’Mông lại ăn Tết cổ truyền sớm hơn khoảng một tháng, sau khi mùa màng đã thu hoạch xong.
2. Thời điểm nào đẹp nhất để trải nghiệm Tết vùng cao Tây Bắc?
Khoảng từ giáp Tết đến hết rằm tháng Giêng là đẹp nhất, khi hoa đào, hoa mận, hoa ban đua nở và các lễ hội xuân diễn ra sôi nổi khắp bản làng.
3. Đi du lịch dịp Tết Tây Bắc có bị đóng cửa dịch vụ không?
Một số quán ăn, homestay nhỏ có thể nghỉ vài ngày đầu năm, nhưng các điểm du lịch lớn và nhiều cơ sở lưu trú vẫn hoạt động. Tốt nhất bạn nên liên hệ và đặt chỗ trước khi đi.
4. Cần lưu ý gì để tôn trọng phong tục địa phương Tây Bắc?
Khi tham gia không khí tết cổ truyền vùng cao Tây Bắc, bạn nên tìm hiểu trước một số điều kiêng kỵ, ăn mặc lịch sự khi vào nhà dân và luôn hỏi ý kiến trước khi chụp ảnh hay tham gia nghi lễ.
Có thể thấy, tết vùng cao Tây Bắc không chỉ là dịp lễ đầu năm mà còn là kho tàng văn hóa sống động, nơi mỗi phong tục đều gửi gắm ước vọng về một năm mới an lành, ấm no. Từ Tết Nhảy của người Dao, lễ gội đầu của người Thái đến tục vỗ mông của người H’Mông, tất cả tạo nên bức tranh mùa xuân đa sắc của núi rừng. Nếu có dịp, hãy một lần lên đường trải nghiệm cái Tết đặc biệt này để cảm nhận trọn vẹn nét đẹp và hơi ấm của đồng bào vùng cao.